Беларускі даследчы ўніверсітэт імя Астафея Валовіча ствараецца як прастора, дзе даследаванні становяцца асновай адукацыі і развіцця акадэмічнай супольнасці. Універсітэт мае выразную даследчую місію: не толькі перадаваць веды, але і генераваць іх, адказваючы на актуальныя выклікі часу.

Каб забяспечыць глыбіню і якасць даследаванняў, у структуры ўніверсітэта будуць развівацца спецыялізаваныя даследчыя цэнтры. Яны аб’яднаюць беларускіх і міжнародных экспертаў, вучоных і маладых даследчыкаў, ствараючы асяроддзе для аналітыкі, міждысцыплінарных праектаў і абмеркавання найважнейшых тэм у галіне сацыяльных і гуманітарных навук.

Цэнтры адкрытыя для супрацоўніцтва з арганізацыямі, бізнесам і медыя: тут можна замовіць даследаванне, атрымаць экспертную кансультацыю, далучыцца да сумесных ініцыятыў.

Стварэнне сеткі цэнтраў — гэта стратэгічны крок на шляху да ўмацавання беларускай навукі і інтэграцыі яе ў еўрапейскую і сусветную даследчую прастору.
Кожны цэнтр мае сваю спецыфіку і акадэмічную факусаванасць, але разам яны фармуюць адзіную сістэму, якая працуе для Беларусі і з Беларуссю.

Кароткая форма: Цэнтр адукацыі

Заснавальніца і публічная прадстаўніца Цэнтра – Марына Сакалова, кандыдатка гістарычных навук, сузаснавальніца і сяброўка Рады Беларускай асацыяцыі адукацыі і навукі.

Цэнтр даследаванняў адукацыі Універсітэта Валовіча інтэгруе падыходы з розных сфер ведаў: педагогікі, філасофіі, сацыялогіі, псіхалогіі, паліталогіі, эканомікі, права, гісторыі і тэхналогій. Асноўны фокус дзейнасці – аналіз сістэмных умоў доступу да адукацыі, яе якасці і справядлівасці.

Даследчыя і адукацыйныя напрамкі

• Крытычныя даследаванні адукацыі – адукацыя як палітычны і сацыяльны феномен, падтрымка педагогаў як суб’ектаў сацыяльных перамен.
• Адукацыйная палітыка і кіраванне – альтэрнатыўныя палітыкі, заснаваныя на дэмакратычных каштоўнасцях; супрацоўніцтва з міжнароднымі арганізацыямі.
• Адукацыя і тэхналогіі – крытычны аналіз лічбавай трансфармацыі і выкарыстання штучнага інтэлекту ў адукацыі, развіццё медыя- і IT-пісьменнасці, этычнае выкарыстанне тэхналогій.
• Адукацыя для сацыяльнай справядлівасці – інклюзія, роўнасць і правы чалавека.
• Адукацыя дарослых і нефармальнае навучанне – развіццё грамадзянскай кампетэнтнасці.

У аснове ўсіх напрамкаў – міждысцыплінарнасць (інтэграцыя ведаў з розных сфер).
Цэнтр ужо мае патэнцыял для запуску праграм у сферы нефармальнай адукацыі, але для іншых напрамкаў (адукацыйная палітыка, даследаванні ШІ, трансфармацыйныя даследаванні) патрэбныя эксперты, міжнародныя партнёрствы і далейшая распрацоўка метадалогій.

Планы і наяўныя актыўнасці

• Распрацаваная двухгадовая магістарская праграма «Крытычная грамадзянская адукацыя: педагагічныя стратэгіі працы з маладымі дарослымі» (120 ECTS, 4 семестры, гібрыдны фармат, выкладанне на англійскай, беларускай і польскай мовах). Праграма арыентаваная на педагогаў з грамадзянскіх ініцыятыў, актывістаў і даследчыкаў, а таксама на рэгіянальных спецыялістаў у сферы грамадзянскай адукацыі.
• Распрацаваная праграма ўнутрыўніверсітэцкага семінара «Контуры ўніверсітэта: тэорыя і практыка» (2025–2026) для асэнсавання ролі нацыянальнага ўніверсітэта ў замежжы.
• Найбліжэйшы этап (восень 2025 – вясна 2026): фарміраванне даследчага поля, наладжванне партнёрстваў, пілотны запуск навучальных праграм.

Фарматы працы і ўзаемадзеяння

• Партысыпатыўная ідэнтыфікацыя прыярытэтаў (фокус-групы, семінары, дыялогі з супольнасцямі).
• Супрацоўніцтва з міжнароднымі экспертамі і акадэмічнымі інстытутамі.
• Аналітычныя даследаванні, семінары, адкрытыя лекцыі.
• Дыялог з беларускімі адукацыйнымі супольнасцямі.
• Аналіз неадкладных патрэб беларускай грамадзянскай адукацыі.

Магчымасці для партнёрства

• Сумесныя даследаванні і адукацыйныя ініцыятывы.
• Канферэнцыі і адкрытыя дыскусіі.
• Удзел у вызначэнні прыярытэтных тэм для даследаванняў.

Кароткая форма: Цэнтр філасофіі

Заснавальнікі і прадстаўнікі

• Ігар Падпорын – кандыдат філасофскіх навук, дацэнт
• Пётр Рудкоўскі – Ph.D. (Варшаўскі ўніверсітэт)
• Андрэй Лаўрухін – кандыдат філасофскіх навук, дацэнт
• Павел Баркоўскі – кандыдат філасофскіх навук, дацэнт (Інстытут філасофіі і сацыялогіі ПАН)

Цэнтр філасофскіх даследаванняў Універсітэта Валовіча аб’ядноўвае навукоўцаў, якія працуюць на скрыжаванні філасофіі, гуманітарных і сацыяльных навук. Асноўны фокус – крытычны аналіз сучасных ведаў і культурных парадыгм, даследаванне праблем свядомасці, ідэнтычнасці, этыкі і палітыкі, а таксама рэфлексія над роляй філасофіі ў грамадскіх і тэхналагічных пераменах.

Даследчыя і адукацыйныя напрамкі

• Эпістэмалогія і кагнітывістыка.
• Палітычная філасофія і крытычная тэорыя.
• Даследаванні ідэнтычнасці.
• Гісторыя ідэй.
• Біяэтыка і сучасныя тэхналогіі.
• Сучасная крытыка мастацтва.

Цэнтр спалучае класічныя і сучасныя філасофскія падыходы, асаблівую ўвагу надаючы інтэлектуальнай сітуацыі Беларусі ў рэгіянальным і глабальным кантэксце. Прыярытэты:

• Сучасныя эпістэмалагічныя даследаванні: рэканструкцыя і праектаванне сацыяльных і культурных перадумоў ведаў і сэнсаў, сацыялогія пазнання.
• Крытычнае мысленне: логіка і аргументацыя як інструменты дэідэалагізацыі і дэміфалагізацыі свядомасці даследчыкаў.
• Кагнітыўныя даследаванні: праблемы свядомасці і рацыянальнасці ў кантэксце постгуманізму, трансгуманізму і развіцця ШІ.
• Сучасная крытыка і герменеўтыка мастацтва: фенаменалогія і новая анталогія творчай дзейнасці, абгрунтаванне новых мастацкіх практык.
• Палітычная філасофія і крытычная тэорыя: даследаванні таталітарызму, аўтарытарызму і грамадстваў у стане крызісу; сучасныя тэорыі салідарнасці і ўдзелу.
• Філасофія правоў чалавека і этыка клопату: крытычны перагляд тэорый дэмакратыі і справядлівасці, інклюзіўнасць і клопат як аснова новай сацыяльнай дамовы.
• Біяэтыка і біяпалітыка: маральныя аспекты тэхналогій, уплыў экалагічных і тэхналагічных фактараў на грамадства, праблема «футурашоку».
• Гісторыя ідэй: інтэлектуальная гісторыя Беларусі і рэгіёна ў глабальным кантэксце, прыярытэт XVIII–XXI ст.
• Даследаванні ідэнтычнасці: сучасныя тэорыі нацыяналізму і глабалізацыі, посткаланіяльныя і постнацыянальныя штудыі, крытыка канцэпцый імперыялізму і дэкаланізацыі.

Планы і наяўныя актыўнасці

• Падрыхтавана першая версія магістарскай праграмы «Эпістэмалогія і сацыяльная крытыка», а таксама некалькі падрыхтоўчых курсаў для нулявога ўзроўню навучання.
• Сфарміраваная праграма публічных лекцый.
• У найбліжэйшы час плануецца запуск курсаў і лекцый.

Доўгатэрміновыя мэты:

• Філасофскае асэнсаванне працэсаў беларускага нацыянальнага развіцця.
• Стварэнне і папулярызацыя ключавых канцэптаў беларускай філасофскай думкі.
• Выпрацоўка беларускай філасофскай тэрміналогіі.
• Папулярызацыя вынікаў філасофскіх даследаванняў у публічнай прасторы.
• Развіццё міждысцыплінарных напрамкаў, улічваючы нацыянальныя і глабальныя патрэбы.
• Стварэнне беларускамоўнай філасофскай супольнасці і супрацоўніцтва з міжнароднымі акадэмічнымі асяродкамі.

Фарматы працы і ўзаемадзеяння

• Даследаванні па прыярытэтных кірунках.
• Магістарскія і падрыхтоўчыя адукацыйныя праграмы.
• Публічныя лекцыі і інтэрактыўныя семінары.
• Супрацоўніцтва з іншымі цэнтрамі і праектамі.

Магчымасці для партнёрства

• Сумесныя даследаванні.
• Сумесныя магістарскія і доктарскія праграмы.
• Канферэнцыі, семінары, ўоркшопы, творчыя лабараторыі.
• Кансультацыі па сучасных філасофскіх пытаннях і іх сувязі з тэхналагічнымі і сацыяльнымі працэсамі.
• Магчымасць замоў на даследаванні ў межах акадэмічнага профілю цэнтра.

Кароткая форма: Цэнтр антрапалогіі

Заснавальнік і публічны прадстаўнік Цэнтра – Уладзімір Лобач, доктар гістарычных навук, дацэнт.

Цэнтр антрапалогіі і этналогіі Універсітэта Валовіча засяроджаны на даследаванні культуры Беларусі ў яе гістарычнай дынаміцы і сучасных зменах. Асаблівая ўвага надаецца праблемам ідэнтыфікацыі, памяці, міжэтнічных узаемаадносін і гарадскіх трансфармацый у еўрапейскім кантэксце.

Даследчыя і адукацыйныя напрамкі

• Посткаланіяльная гісторыя этнаграфіі і этналогіі Беларусі.
• Паўсядзённая культура Беларусі.
• Культура памяці Беларусі.
• Рэгіянальныя і лакальныя даследаванні Беларусі.
• Антрапалогія вайны (акупацыі) як альтэрнатыва афіцыйнаму наратыву “Вялікай Айчыннай вайны”.
• Антрапалогія беларускага культурнага ландшафту: традыцыйныя элементы і сучасныя формы, іх уплыў на ідэнтычнасць.
• Міжэтнічныя стасункі ў гісторыі і сучаснасці: культурныя практыкі ў Беларусі на фоне еўрапейскага досведу.
• Антрапалогія беларускага гораду: эвалюцыя вясковага этнасу ў гарадскую нацыю.
• Фальклорны і этнамузычны ландшафт Беларусі.

Галіны навук
Этнаграфія, этналогія, сацыяльная і культурная антрапалогія, фалькларыстыка, гісторыя, культурная геаграфія, семіётыка.

Прыярытэтныя даследчыя праблемы

• Актуальныя праблемы сацыяльнай і культурнай антрапалогіі і этналогіі.
• Посткаланіяльная гісторыя беларускай этнаграфіі і этналогіі.
• Метады і прынцыпы палявых даследаванняў.
• Семіётыка беларускага культурнага ландшафту.
• Антрапалогія беларускага гораду.
• Антрапалогія вайны і акупацыі.

Планы і наяўныя актыўнасці

• Распрацаваны цыкл публічных лекцый па этнаграфіі Беларусі, антрапалогіі акупацыі, тэорыі сацыяльнай і культурнай антрапалогіі, абрадавым фальклоры і этнамузыкалогіі.
• У найбліжэйшы час: рэалізацыя публічных лекцый у фармаце анлайн і афлайн.
• Доўгатэрміновыя мэты: навукова-метадычная канферэнцыя «Беларуская этналогія ў ХХІ ст.», распрацоўка падрыхтоўчых і магістарскіх курсаў па тэматыцы цэнтра.

Фарматы працы і ўзаемадзеяння

• Навуковыя даследаванні па прыярытэтных тэматыках.
• Міждысцыплінарныя праекты з удзелам іншых цэнтраў Універсітэта Валовіча і акадэмічных асяродкаў Еўропы.
• Удзел у супольных семінарах, канферэнцыях і іншых навуковых мерапрыемствах.
• Публікацыя вынікаў даследаванняў у фармаце артыкулаў і манаграфій.

Магчымасці для партнёрства
Цэнтр падтрымае ўсе рэлевантныя формы міждысцыплінарнага супрацоўніцтва.

Кароткая форма: Цэнтр міжнародных адносін

Цэнтр створаны па ініцыятыве беларускіх і замежных даследчыкаў міжнародных адносін. Публічная прадстаўніца Цэнтра – Роза Турарбекава, кандыдатка гістарычных навук, дацэнтка.

Цэнтр даследаванняў міжнародных адносін – міждысцыплінарнае навукова-адукацыйнае падраздзяленне Універсітэта Валовіча. Ён займаецца даследаваннямі і навучаннем у сферы міжнародных адносін, абавязкова ўключаючы ў гэты кантэкст Рэспубліку Беларусь. 

Дзейнасць Цэнтра забяспечваюць спецыялізаваныя даследчыя групы:

Беларусь у сістэме міжнародных адносін

• Вестфальская сістэма міжнародных адносін, дынаміка еўрапейскага і глабальнага парадку.
• Тэорыя і практыка міжнародных адносін.
• Сацыялогія і антрапалогія міжнародных адносін.
• Месца і роля Беларусі і беларусаў у еўрапейскай і сусветнай гісторыі.

Глабальная і рэгіянальная бяспека

• Міждзяржаўныя рэальныя і патэнцыйныя канфлікты як пагроза для Беларусі.
• Механізмы ўрэгулявання міжнародных канфліктаў.
• Ваенна-палітычныя саюзы і выбар Беларусі.

European studies vs Belarusian studies

• Беларусь як неад’емная частка Еўропы (гістарычнае, культурнае і іншыя вымярэнні).
• Узаемадзеянне Беларусі з ЕС, еўрапейскімі краінамі і агульнаеўрапейскімі арганізацыямі.
• Сувязі метраполіі з беларускімі супольнасцямі за мяжой.

Рэгіянальныя падсістэмы міжнародных адносін

• Палітычныя і эканамічныя працэсы ў Кітаі.
• Паўднёва-Усходняя Азія.
• Еўразія.
• Еўрапейскі саюз (Цэнтральная, Паўднёвая і Паўночная Еўропа).
• Бліжні Усход.
• Лацінская Амерыка.
• Афрыка і іншыя рэгіёны.

Міжнародная камунікацыя і інфармацыя

• Арганізацыя знешніх сувязей універсітэта.
• Падрыхтоўка і рэалізацыя міжнародных праектаў.
• Дыпламатычны і дзелавы пратакол і этыкет.
• Падрыхтоўка, апрацоўка і распаўсюджванне міжнароднай інфармацыі.
• Праграмна-інфармацыйныя метады працы з міжнароднай інфармацыяй.

Планы і наяўныя актыўнасці

• Распрацаваны праект двухгадовай магістарскай праграмы «Міжнародныя адносіны» (120 ECTS, 4 семестры, навукова-практычны профіль, мовы выкладання – беларуская і англійская).
• Падрыхтаваны цыкл публічных лекцый па тэматыцы працы Цэнтра (будуць рэалізаваныя ў фармаце анлайн і афлайн).
• Прадстаўнікі Цэнтра ўдзельнічаюць у арганізацыі традыцыйнага беларуска-польскага «Круглага стала» па двухбаковых адносінах на базе Вроцлаўскага ўніверсітэта (снежань 2024, кастрычнік 2025).
• Цэнтр з’яўляецца каардынатарам падрыхтоўкі Валовіч-Форуму, запланаванага на вясну 2026 года.
• Цэнтр супрацоўнічае з Інстытутам міжнародных даследаванняў і бяспекі Вроцлаўскага ўніверсітэта (Польшча), а таксама з іншымі ўніверсітэтамі Польшчы, Германіі і Злучанага Каралеўства.

Магчымасці для партнёрства

• Сумесныя магістарскія і доктарскія праграмы з падвойнымі дыпломамі.
• Удзел замежных выкладчыкаў у навучальным працэсе і абаронах дысертацый.
• Сумесныя навуковыя даследаванні і публікацыі.
• Правядзенне міжнародных канферэнцый, семінараў, варкшопаў.
• Арганізацыя навуковых стажыровак.

Заснавальнік і публічны прадстаўнік Цэнтра – Андрэй Вардамацкі, доктар сацыялагічных навук, прафесар.

Цэнтр эмпірычнай сацыялогіі Універсітэта Валовіча засяроджаны на сістэмным маніторынгу грамадскай думкі, выкарыстанні сучасных колькасных і якасных метадаў даследавання, а таксама распрацоўцы новых падыходаў да вывучэння беларускай ідэнтычнасці, геапалітычных арыентацый і сацыяльных трансфармацый. 

Даследчыя і адукацыйныя напрамкі

• Маніторынг грамадскай думкі з выкарыстаннем рэпрэзентатыўных CATI-метадаў.
• Геапалітычныя арыентацыі беларусаў: шматмернае вымярэнне, мадэлі «хард-чойс» і «софт-чойс», тыпы геакааперацыі.
• Дынаміка беларускай ідэнтычнасці: роля нацыянальнай мовы, характару, адрозненне ад расійскай ідэнтычнасці, фактар «трыадзінага народа».
• Стаўленне беларусаў да вайны ва Украіне: ацэнка ролі Беларусі, адказнасць, перспектывы і фактары суперажывання.
• Феномены: «новая нармальнасць», рэсаветызацыя, псеўдапатрыятызм, жыццё без вобразу будучыні.
• Сацыялагічная аксіяметрыя: даследаванне каштоўнасных вымярэнняў грамадства, фактары рэзістэнтнасці і падатлівасці.
• Міждысцыплінарныя даследаванні: гістарычныя параўнанні, сацыяльная псіхалогія і калектыўнае падсвядомае, культурныя і аксіяметрычныя вымярэнні.

Планы і наяўныя актыўнасці

• Запуск праграмы рэгулярнага маніторынгу грамадскай думкі.
• Публікацыя штогадовых аналітычных дакладаў пра стан і дынаміку беларускага грамадства.
• Цыкл адкрытых лекцый і семінараў па сучасных метадах сацыялагічных даследаванняў.
• Распрацоўка адукацыйных модуляў для магістарскіх праграм і даследчых школ універсітэта.

Фарматы працы і ўзаемадзеяння

• Палявыя даследаванні: колькасныя і якасныя.
• Публічныя прэзентацыі вынікаў, адкрытыя лекцыі і дыскусіі.
• Супрацоўніцтва з іншымі цэнтрамі ўніверсітэта, міжнароднымі акадэмічнымі і экспертнымі асяродкамі.

Магчымасці для партнёрства

• Сумесныя даследчыя праекты і маніторынгі.
• Замовы і экспертныя кансультацыі.
• Супольныя адукацыйныя і камунікацыйныя ініцыятывы.

Кароткая форма: Цэнтр сацыялогіі

Заснавальнікі і публічныя прадстаўнікі

• Генадзь Коршунаў – кандыдат сацыялагічных навук, дацэнт.
• Алена Шкурова – доктарка сацыялагічных навук, дацэнтка.

Цэнтр сацыялагічных даследаванняў Універсітэта Валовіча аб’ядноўвае даследчыкаў, якія працуюць над вывучэннем дынамікі беларускага грамадства ў шырокім міжнародным і міждысцыплінарным кантэксце. 

Місія Цэнтра – стварыць незалежную платформу для аб’ектыўных сацыялагічных даследаванняў беларускага грамадства, спрыяючы яго развіццю праз навуковы аналіз, адукацыю і рэкамендацыі для палітыкі. Візія – стаць адным з вядучых цэнтраў у Цэнтральна-Усходняй Еўропе па вывучэнні сацыяльных трансфармацый з фокусам на беларускай дыяспары і лічбавай сферы, інтэгруючы глабальныя стандарты і лакальныя патрэбы.

Даследчыя і адукацыйныя напрамкі

• Нацыянальнае і дзяржаўнае будаўніцтва.
• Сацыяльныя трансфармацыі і рэвалюцыйныя рухі.
• Сацыялогія міграцыі і дыяспары.
• Лічбавая прастора і інфармацыйная сфера.
• Сацыяльная стратыфікацыя і нераўнасць.
• Экалагічныя сацыяльныя даследаванні.
• Сацыялогія грамадскага меркавання і камунікацыі.
• Міждысцыплінарныя даследаванні.
• Сацыяльна-псіхалагічныя даследаванні.

Задачы

• Арганізацыя акадэмічна ўзважаных даследаванняў стану і дынамікі беларускага грамадства (у Беларусі і за яе межамі).
• Вывучэнне і асэнсаванне працэсаў развіцця грамадства і дзяржавы ў гістарычнай перспектыве.
• Паглыбленне прафесійных сацыялагічных кампетэнцый даследчыкаў, засваенне і адаптацыя сучасных метадаў.
• Падвышэнне кампетэнцый працы з сацыялагічнымі данымі для экспертаў, журналістаў, палітычных і грамадскіх дзеячаў; пашырэнне кола «кваліфікаваных спажыўцоў» сацыялагічнай інфармацыі.
• Развіццё міжнароднага супрацоўніцтва з сацыялагічнымі інстытутамі і экспертамі з іншых краін.
• Інтэграцыя сацыялогіі з іншымі дысцыплінамі (псіхалогія, эканоміка, паліталогія) для комплексных праектаў.
• Публікацыя і папулярызацыя вынікаў даследаванняў праз навуковыя выданні, канферэнцыі і СМІ.
• Фарміраванне рэкамендацый для палітыкі і грамадскіх ініцыятыў.
• Забеспячэнне этычных стандартаў, стварэнне банка даных і архіва даследаванняў.
• Абараніць незалежнасць даследаванняў ад палітычнага ўплыву праз партнёрствы з міжнароднымі арганізацыямі (напрыклад, ESA).
• Стварэнне сістэмы прафесійнай сацыялагічнай адукацыі.

Фарматы працы і ўзаемадзеяння

• Сацыялагічныя і міждысцыплінарныя даследаванні.
• Адукацыйныя семінары і публічныя лекцыі.
• Супольныя праекты з НДА і акадэмічнымі інстытутамі.

Магчымасці для партнёрства

• Даследчыя замовы.
• Экспертная падтрымка.
• Супольныя ініцыятывы.